Na papierze biopaliwa wyglądają atrakcyjnie. Produkujesz to sam. Jest kompatybilny z istniejącymi silnikami diesla i benzynowymi bez konieczności modyfikacji. Spala się czyściej niż czarna sadza z paliw kopalnych. Brzmi jak idealne połączenie niezależności energetycznej i dbałości o środowisko.
Ale jest jeden niuans, który nie daje spać analitykom. Bezpieczeństwo żywnościowe.
Nie chodzi tylko o napełnienie zbiorników. Chodzi o to, czy kraj jest w stanie wyżywić swoją populację. Uprawy, które zamieniamy na paliwo – kukurydza, soja, trzcina cukrowa – to te same rośliny, które lądują na naszych stołach. Argument przeciwko masowej produkcji jest bardzo prosty: jeśli wypuścimy przez rurę wydechową podstawowe produkty spożywcze, to kto je zje? Krytycy ostrzegają, że rosnący popyt na uprawy wykorzystywane do produkcji biopaliw może przekroczyć możliwości przemysłu rolnego. Widzą przyszłość, w której niektóre regiony cierpią z powodu głodu, a inne palą obiad.
Czy to realne zagrożenie, czy tylko panika?
Odpowiedź nie mieści się w schemacie binarnym. Sytuacja jest myląca. Zależy to od tego, jak zmienimy nasze nawyki.
Cena kukurydzy i zbóż
Ceny towarów kształtują się na podstawie podaży i popytu. Proste zasady. Ale gdy zmienia się popyt, ceny podążają za nim.
Naukowcy przypisują niecałe dwa procent niedawnego wzrostu cen żywności popytowi na biopaliwa. To brzmi nieistotnie. To prawda. Jednak niewielkie zmiany w wolumenie towarów powodują reakcję łańcuchową. Analitycy nie widzą gwałtownych, chaotycznych podwyżek cen. Odnotowują stabilny wzrost cen zbóż, pieczywa, mleka i mięsa.
Dlaczego mięso?
Ponieważ zwierzęta gospodarskie jedzą rośliny uprawne na biopaliwa. Kiedy ceny kukurydzy rosną, hodowcy trzody chlewnej płacą więcej za paszę. Nie są w stanie pokryć tych wydatków. Podnoszą ceny wieprzowiny. Sprzedawcy ponownie je podnoszą. Znów je wychowują restauratorzy. Zanim kupisz bekon lub jajka, cena przeszła przez kilka rąk. Matematyka opiera się tutaj na podstawach ekonomii: wraz ze wzrostem kosztów surowców wzrastają koszty produktu końcowego.
Spekulacje na tle podaży i popytu
Strach wynika ze spekulacji. Spójrzcie na rok 2006. Producenci etanolu kupili jedną piątą amerykańskiego rynku kukurydzy. Zmartwienie było proste: jeśli regulacje wymuszą wzrost popytu, etanol mógłby zużyć połowę krajowej kukurydzy. Pozostali użytkownicy zostaną wypędzeni ze względu na wysokie ceny. Potem nastąpi głód wynikający z niedoboru.
Ale jest kontrargument. Często jest ignorowana, ponieważ wymaga cierpliwości.
Rosnący popyt na biopaliwa zachowuje się inaczej niż popyt na ropę naftową. Ropa się skończyła. Opróżniasz to. To się kończy. Uprawy przeznaczone na biopaliwa są odnawialne. Wysokie ceny sygnalizują rolnikom, aby zasadzali więcej. Oferta się poszerza.
To nie dzieje się od razu. To wymaga sezonów. Potrzebujemy ziemi. Potrzebujesz kapitału. Ale mechanizm istnieje. W przeciwieństwie do paliw kopalnych popyt na biopaliwa może w rzeczywistości zwiększyć podaż.
Pytanie nie dotyczy tego, czy biopaliwa wpływają na ceny żywności. To wpływa. Pytanie brzmi, czy rynek jest w stanie dostosować się wystarczająco szybko, aby zapobiec przekształceniu się tej adaptacji w kryzys.
Patrzymy na równowagę. Jest delikatny. I on się zmienia.
Pomyśl o samej ziemi. Około 13 procent powierzchni Ziemi jest przeznaczone pod uprawę roślin spożywczych. Jest to zasób ograniczony. Zwolennicy biopaliw lubią malować obraz, w którym paliwa roślinne rozwiązują wszystkie problemy. Twierdzą, że w miarę wzrostu zapotrzebowania na paliwa alternatywne rolnicy po prostu będą zwiększać swoje areały. Całkowita podaż wzrośnie. Zarówno potrzeby żywnościowe, jak i paliwowe zostaną zaspokojone. Brzmi logicznie.
Rynek amerykański w pewnym momencie zdawał się potwierdzać tę teorię. Kiedy w 2006 r. popyt wzrósł, amerykańscy rolnicy zareagowali, zasadząc w następnym sezonie około 10 milionów dodatkowych akrów kukurydzy. Zwiększyli produkcję. Osiągnęli limit. Ale nie wszyscy producenci przestrzegają tych samych zasad. W niektórych regionach produkcja surowców wzrosła w tempie całkowicie przewyższającym postrzegane korzyści płynące z paliw roślinnych. W rzeczywistości szkody dla środowiska mogą być katastrofalne.
Paradoks oleju palmowego
Olej palmowy jest skuteczny. Produkuje jeden z najbardziej energochłonnych rodzajów biopaliw. To sprawia, że jest to atrakcyjna opcja dla dużych hodowców przemysłowych poszukujących wysokich plonów. Ale wydajność ma swoją cenę.
Zapotrzebowanie na biopaliwa na bazie oleju palmowego w Europie gwałtownie wzrosło w połowie pierwszej dekady XXI wieku. Ten wzrost nie nastąpił w próżni. Napędzało to rozwój ogromnych plantacji oleju palmowego w Azji Południowo-Wschodniej. Wynik? Lasy deszczowe zostały wycięte, aby zrobić miejsce dla gospodarstw rolnych. Skalę zniszczeń trudno zignorować. Według niektórych szacunków ponad 80 procent wylesiania w Malezji w ciągu 15 lat poprzedzających 2000 rok było spowodowane ekspansją plantacji oleju palmowego.
Nie chodzi tylko o drzewa. Mówimy o pochłaniaczach dwutlenku węgla. Chodzi o różnorodność biologiczną. Zastępując las deszczowy plantacją monokulturową do produkcji paliwa, nie zamieniasz po prostu jednego źródła energii na drugie. Potencjalnie przyspieszasz zmiany klimatyczne szybciej niż paliwa kopalne, które zamierzasz zastąpić.
Stres wodny na Środkowym Zachodzie Ameryki
Problem nie ogranicza się do rynków międzynarodowych. Stany Zjednoczone mają swoje wewnętrzne sprzeczności. Producenci kukurydzy mogą znacznie obciążyć infrastrukturę wodną, zwiększając produkcję, aby zaspokoić popyt na biopaliwa. To logistyczny koszmar, który czeka, aby się wydarzyć.
Etanol wytwarzany z kukurydzy uprawianej na Wielkich Równinach i w stanach zachodnich wymaga znacznie większego nawadniania niż równoważna ilość etanolu produkowanego w bardziej wilgotnych stanach, takich jak wilgotne części Środkowego Zachodu. Zbierasz plony, które wymagają dużo wody i zamieniasz je w paliwo. Woda ta często pochodzi z wyczerpujących się warstw wodonośnych.
Biopaliwa, które są przyjazne dla środowiska w jednej części świata, mogą być katastrofalne w innym regionie. Na obszarach dotkniętych niedoborami wody wykorzystywanie cennej wody do nawadniania do uprawy paliwa zamiast żywności lub naturalnej roślinności jest złym pomysłem. Jest to przeszkoda logistyczna i środowiskowa, która w tych specyficznych warunkach sprawia, że biopaliwa są gorszą opcją niż paliwa kopalne.
Nie ma jednej odpowiedzi
Wiele czynników wpływających na porównanie żywności i biopaliw jest złożonych. Różnią się one w zależności od sytuacji. W odniesieniu do rolnictwa globalnego nie można zastosować uniwersalnej polityki.
Podczas gdy infrastruktura rolnicza, klimat i wykorzystanie paliw w jednym regionie mogą sprawić, że będzie to idealne miejsce do przejścia na paliwa roślinne, inny region może stanąć w obliczu koszmarów z powodu przeszkód logistycznych, środowiskowych i ekonomicznych. W miejscach takich jak Azja Południowo-Wschodnia czy suche części Zachodu Ameryki lokalne warunki sprawiają, że produkcja biopaliw jest problematyczna. Zielona etykieta nie zawsze się trzyma.
W niektórych częściach świata istnieje ryzyko utraty bezpieczeństwa żywnościowego w pośpiechu z produkcją biopaliw dla zagranicznych konsumentów. To jest istota napięcia. Chcemy energii odnawialnej, ale musimy też jeść.
Czy możemy to rozwiązać? Może. Staranny dobór upraw, rozsądna polityka rolna i mądra energia
