De zomertijd is een puinhoop. Het verpest je slaap. Het veroorzaakt een jaarlijkse golf van vreselijke winkelwoordspelingen. En ondanks tientallen jaren van beweringen dat het energie bespaart, ondersteunen de gegevens dat eenvoudigweg niet. Dus waarom blijven we het doen?
Misschien moeten we dat niet doen. Niet alleen omdat het vervelend is, maar omdat het mensen kan doden.
Wanneer in maart de klok vooruit springt, verliezen we een uur slaap. Dat klinkt triviaal. Eén uur. Maar je lichaam past zich niet in één dag aan. Uit onderzoek blijkt dat het enkele dagen duurt om uw circadiane ritme opnieuw op één lijn te brengen. Tijdens die periode van duizeligheid nemen de auto-ongelukken toe. Direct na de dienst is het risico het grootst.
De kosten van vooruitspringen
In een onderzoek van de Universiteit van Colorado Boulder werd gekeken naar verkeersgegevens tussen 2002 en 2011. De bevindingen waren grimmig. Over tien jaar kunnen naar schatting 302 sterfgevallen worden toegeschreven aan de overgang naar zomertijd. Dat zijn meer dan 30 dodelijke slachtoffers per jaar die rechtstreeks verband houden met de tijdverandering.
Het Fatality Analysis Reporting System (FARS) van de Amerikaanse overheid vertelt een soortgelijk verhaal. Op maandag nadat de klok vooruit wordt gezet, is het aantal verkeersgerelateerde sterfgevallen met 17 procent gestegen. Het aantal dodelijke slachtoffers blijft de hele week hoog.
Waarom gebeurt dit? Het is niet alleen duisternis. Hoewel het waar is dat automobilisten nu eerder en donkerder pendelen, is zichtbaarheid niet de hoofdschuldige. Deskundigen wijzen op slaapgebrek. Chauffeurs vechten om wakker te blijven. Sommige politiediensten melden een toename van 10 procent in het aantal ongevallen in de dagen na de dienst. Je vraagt eigenlijk aan vermoeide mensen om zware machines te bedienen.
Ochtendverkeer is dodelijker
Het gevaar beperkt zich niet tot slechts één week. Een studie uit 2020, gepubliceerd in Cell Biology, onderzocht gegevens over dodelijke ongelukken in motorvoertuigen van 1996 tot 2017. Ze ontdekten een toename van 6 procent in het aantal verkeersdoden tijdens de eerste week van de zomertijd. Dat vertaalt zich in ongeveer 28 extra sterfgevallen per jaar.
Hier komt het lastige: de meeste van deze dodelijke slachtoffers vallen in de ochtend.
Het risico neemt af in de week nadat de tijdsverandering is ingetreden. Interessant is dat de omgekeerde verschuiving in de herfst – wanneer we ‘terugvallen’ en een uur slaap winnen – geen daaropvolgende toename van het aantal verkeersdoden laat zien. Het verlies aan slaap lijkt veel gevaarlijker dan de winst.
Wie loopt het meeste risico?
De duizeligheid die u voelt na het veranderen van de tijd is misschien slechts het topje van de ijsberg. De slaapbehoeften variëren per individu en de verstoring treft iedereen op een andere manier.
Mensen die normaal gesproken slechts vier of vijf uur slaap krijgen, lopen een aanzienlijk groter risico om een ongeval te veroorzaken dan mensen die zes of zeven uur slapen. Degenen die regelmatig acht uur of meer krijgen, lopen de minste kans betrokken te raken bij een ongeval. Maar als je de cyclus verstoort, lijdt iedereen. De buffer voor fouten wordt kleiner.
Uit de statistieken blijkt dat zomertijd meer is dan een klein ongemak. Het is een gevaar voor de openbare veiligheid. Misschien is het tijd om het geheel af te schaffen. Of tenminste, om te stoppen met te doen alsof het een nuttig doel dient.
